Châu Thới sơn tự

Chùa núi Châu Thới (Châu Thới sơn tự) là ngôi chùa xưa nhất của Bình Dương và là một trong những ngôi chùa hình thành sớm vào hàng đầu ở Nam bộ (nửa sau thế kỷ XVII. Tọa lạc tại xã Bình An, huyện Thuận An, trên một ngọn núi cao 85m, với 208 bậc thang lên xuống. Chùa Hội Sơn do Thiền sư Khánh Long tạo dựng vào thế kỷ XVII.

Nằm giữa một vùng đồng bằng rộng lớn, chiếm diện tích trên 25 ha, kế cận các khu dân cư của các tỉnh thành như Bình Dương, Đồng Nai, TP. Hồ Chí Minh và gần các thắng cảnh, khu vui chơi nghỉ mát khác như chùa Tam Bảo, suối Lồ Ồ, núi Bửu Long, chùa núi Châu Thới trở thành điểm tham quan, lễ chùa của đông đảo khách thập phương.
Trong sách Gia Định Thành Thông Chí có viết về thắng cảnh Châu Thới như sau: “Núi Châu Thới cách phía Nam trấn Biên Hòa mười một dặm rưỡi, các từng núi cao xanh, cây cối lâu đời rậm tốt, làm tấm bình phong triều về trấn thành, hình núi nhấp nhô cao thấp khuất khúc, chạy qua hướng Đông, giáp hạ lưu sông Đồng Nai rồi đến Gò Công thì dứt. Ở đuôi dãy núi Châu Thới, về phía Bắc, nứt ra một chi chạy đến địa phận thôn Long Tuy, rồi nổi lên gò cao bằng phẳng rộng rãi. Trên núi có hang hổ và suối nước, dân chúng ở dọc theo đó. Chùa Hội Sơn, là chỗ Thiền sư Khánh Long sáng tạo để tu hành. Chùa Hội Sơn trên núi nhìn xuống sông Đồng Nai, khách hành hương leo lên núi du ngoạn, có cảm tưởng tiêu dao thoát ngoài cõi tục lụy.”
Sách “Đại Nam Nhất Thống Chí” cũng miêu tả khá rõ núi và chùa Châu Thới gần giống như trên: “Núi Chiêu Thới gọi là núi Châu Thới, ở phía nam huyện Phước Chính 21 dặm, từng núi cao tít làm bình phong cho tỉnh thành (…). Khoảng giữa núi Chiêu Thới (…) có am Vân Tĩnh là nơi ni cô Lượng tĩnh tu, di chỉ này vẫn còn (…). Đột khởi một gò cao bằng phẳng rộng rãi, ở bên có hang hố và nước khe chảy quanh, nhà của nhân dân ở quanh theo. Trên có chùa Hội Sơn là chỗ thiền sư Khánh Long trác tích tu hành. Năm Bính Thân, đạo Hòa Nghĩa là Lý Tài chiếm cứ Châu Thới tức là chỗ này. Năm Tự Đức thứ 3 (1850) đưa núi này liệt vào tự điển”.
Chùa được xây trên ngọn núi Châu Thới ở xã Bình An, huyện Dĩ An, tỉnh Bình Dương, nên có tên chùa núi Châu Thới.
Cổng chùa bằng đá dưới chân núi có tên đề chùa bằng chữ Hán “Châu Thới sơn tự”. Cổng tam quan có 3 mái cong và bánh xe pháp luân nằm ở giữa đỉnh, hai bên cửa có chữ “Từ bi - Hỉ xả …”.
Giữa giảng Phật đường có tấm biển đề 4 chữ “Châu Thới sơn tự”, trên biển có ghi thêm dòng chữ “Tân Dậu niên, Chánh Ngoạt Sơ Kiến Nhật” (ngày tốt đầu tháng giêng năm Tân Dậu), bên dưới ghi rõ hàng số 1612 (có lẽ chùa được xây năm 1612).
Hiện nay, chùa được xây thêm một công trình mới gồm một trệt, một lầu và bên trên sân thượng có xây bảo tháp thờ tượng Quan Âm bằng đồng cao 3m, nặng 3 tấn.
Qua bao thăng trầm biến động, phần lớn các di ảnh, hành trang của hầu hết các vị khai tổ của chùa chỉ còn được lưu truyền qua trí nhớ của các đệ tử. Đến nay, chùa chỉ còn giữ được 5 long vị từ thế hệ truyền thừa đời thứ 40 của phái Lâm Tế dòng Bổn Nguyên.
Kiến trúc hiện nay được xây dựng năm 1954, tam quan xây dựng năm 1970. Ngôi chánh điện được Hòa thượng Viện chủ Thích Huệ Thông và Thượng tọa trụ trì Thích Minh Thiện tổ chức đại trùng tu từ năm 1992 đến năm 1995.
Chùa còn bảo tồn nhiều pho tượng cổ và tượng quý như bộ tượng Di-đà Tam Tôn và tượng Phật Thích-ca bằng đồng, cao 3m, bộ tượng Thập bát La-hán, Thập Điện Minh Vương bằng đất nung, tượng Bồ-tát Quán Thế Âm bằng gỗ mít và một số tượng Phật, tượng Bà Chúa Xứ bằng đá xanh.
Hàng năm, chùa đón tiếp hàng vạn du khách, Phật tử đến tham quan, chiêm bái. Chùa đã được Bộ Văn hóa công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa quốc gia.

Kẻ sĩ (tổng hợp)

Posted in: Một thoáng quê hương